Η ιατρός

Η Δήμητρα Ράπτη είναι παιδίατρος που ζει και εργάζεται στα Ιωάννινα. Σκοπός αυτού του δικτυακού χώρου είναι η προώθηση του θηλασμού και η καλύτερη επικοινωνία με τους γονείς και τους συναδέλφους, με απώτερο στόχο την προαγωγή της υγείας και την σωστή ανάπτυξη των παιδιών.

 

 

Πλαγιοκεφαλία ονομάζεται η ασυμμετρία του κρανίου του βρέφους λόγω της επιπέδωσης στο οπίσθιο-πλάγιο τμήμα του, συνήθως δεξιά. Μπορεί να είναι εμφανής από τη γέννηση λόγω της πίεσης του κεφαλιού από τα τοιχώματα της μήτρας ή να αναπτυχθεί αργότερα λόγω της ύπτιας θέσης του ύπνου. Το  1992 η Αμερικανική Εταιρεία Παιδιατρικής εξέδωσε οδηγία για την τοποθέτηση των βρεφών σε ύπτια θέση κατά το ύπνο με σκοπό να μειώσει τον κίνδυνο του συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου. Πράγματι, με την πρακτική αυτή μειώθηκε σημαντικά η συχνότητα του συνδρόμου, αλλά πολλαπλασιάστηκαν τα περιστατικά πλαγιοκεφαλίας. Μεγαλύτερο κίνδυνο για πλαγιοκεφαλία διατρέχουν τα πρόωρα (λόγω του πιο μαλακού τους κρανίου και της παραμονής τους σε ύπτια θέση για μεγάλο χρονικό διάστημα) και τα υποτονικά βρέφη. 
 
Αν και η θέση ύπνου αποτελεί την συχνότερη αιτία ασυμμετρίας του βρεφικού κρανίου, πλαγιοκεφαλία θέσεως μπορεί να προκαλέσει και το ραιβόκρανο. Πρόκειται για την πλάγια κλίση του κεφαλιού συχνότερα λόγω σύσπασης ή βράχυνσης ενός μυός του λαιμού. Η διάγνωση γίνεται από τον παιδίατρο με την παρατήρηση των κινήσεων του κεφαλιού του βρέφους. 
 
Μία σοβαρή νόσος που θα πρέπει να αποκλειστεί σε περίπτωση πλαγιοκεφαλίας είναι η κρανιοσυνοστέωση. Πρόκειται για το κλείσιμο κάποιων ραφών του κρανίου νωρίτερα από το αναμενόμενο. Δηλαδή, κάποια οστά του κεφαλιού ενώνονται πρόωρα και δεν δίνουν τη δυνατότητα στον εγκέφαλο, να αυξηθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Είναι σοβαρή κατάσταση και απαιτεί χειρουργική αποκατάσταση. 
 
Πολλοί γονείς αναρωτιούνται, αν η πλαγιοκεφαλία λόγω θέσης επιδρά αρνητικά στην  ψυχοκινητική ανάπτυξη των παιδιών. Αν και έχουν γίνει μελέτες προς αυτή την κατεύθυνση, δεν υπάρχει προς το παρόν καμία απόδειξη νοητικής ή νευρολογικής καθυστέρησης. Επίσης, δεν έχει αποδειχθεί συσχέτιση της πλαγιοκεφαλίας θέσεως με άλλες παθήσεις όπως μέση ωτίτιδα, σκολίωση, εξάρθρημα ισχίου. 
 
Για την πρόληψη της πλαγιοκεφαλίας θέσεως (ιδιαίτερα κατά τον πρώτο μήνα ζωής, που το κρανίο είναι ιδιαίτερα εύπλαστο) αλλά και την αντιμετώπισή της απαιτείται η εφαρμογή των εξής μέτρων: 
Αν και πιο ασφαλής θεωρείται η ύπτια θέση ύπνου, εναλλακτικά το βρέφος μπορεί να τοποθετηθεί στην δεξιά ή αριστερή πλάγια θέση. Όταν είναι ξύπνιο και επιτηρούμενο θα πρέπει να βρίσκεται σε πρηνή θέση (μπρούμυτα) τουλάχιστον 30-60 λεπτά την ημέρα. 
Παράλληλα, δεν πρέπει να τοποθετείται σε κάθισμα αυτοκινήτου (όταν δεν ταξιδεύει) ή σε άλλου είδους καθίσματα που επιδεινώνουν το πρόβλημα. 
Με τη βοήθεια των παιχνιδιών πρέπει να ενθαρρύνεται η κινητικότητα του κεφαλιού προς όλες τις κατευθύνσεις. 
O θηλασμός πρέπει να γίνεται και από τους δύο μαστούς και η σίτιση με μπιμπερό με διαφορετικές θέσεις κεφαλής κάθε φορά.
Η θέση της κούνιας ή τοποθέτηση του βρέφους σε αυτή (πόδια-κεφάλι) πρέπει να αλλάξει, ώστε να στρέφει το κεφάλι αντίθετα από την προβληματική πλευρά, όταν παρατηρεί τους γονείς του ή τα αντικείμενα στο δωμάτιο. 
Τα ειδικά μαξιλάρια για την πλαγιοκεφαλία δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς την έγκριση ειδικού. 
Αν το αίτιο της πλαγιοκεφαλίας είναι το ραιβόκρανο, απαιτούνται μυικές ασκήσεις που εφαρμόζονται από τους γονείς μετά από εκπαίδευση  και φυσιοθεραπεία αν δεν υπάρξει βελτίωση σε 2-3 μήνες. 
 
Συνήθως η πλαγιοκεφαλία θέσεως επιδεινώνεται κατά τους πρώτους 4 μήνες. Στο διάστημα μεταξύ 4 και 6 μηνών παρατηρείται βελτίωση καθώς το βρέφος μπορεί να ρολάρει (μπρούμυτα-ανάσκελα), να κάθεται, να περνά όλο και λιγότερο χρόνο σε ύπτια θέση. Ωστόσο, αν η πλαγιοκεφαλία παραμείνει στάσιμη ή επιδεινωθεί σε αυτό το διάστημα, απαιτείται εκτίμηση από νευροχειρουργό, ο οποίος μπορεί να συστήσει αξονική τομογραφία, για να θέσει τη διάγνωση και να αποφασίσει για την περαιτέρω αντιμετώπιση. 
 
Για την αντιμετώπιση της πλαγιοκεφαλίας θέσεως υπάρχει το κράνος πλαγιοκεφαλίας. Έχει αφρώδη εσωτερική επένδυση, που ασκεί πίεση στις περιοχές που προεξέχουν και αποφορτίζει την περιοχή που έχει αποπλατυνθεί. Το καταλληλότερο διάστημα για τη χρησιμοποίησή του είναι μεταξύ 4 και 12 μηνών, επειδή σε αυτές τις ηλικίες το κρανίο είναι ιδιαίτερα εύπλαστο. Με βάση τις έως τώρα μελέτες δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις για την αποτελεσματικότητά του. Η χρήση του πρέπει να περιορίζεται σε σοβαρές περιπτώσεις.  
 
Χειρουργική διόρθωση της πλαγιοκεφαλίας θέσεως δεν συστήνεται, εκτός αν πρόκειται για σοβαρή και επίμονη παραμόρφωση.